روش‌های مطالعه موثر

بررسی های بعمل آمده گویای آن است که افرادی که در زمینه تحصیل موفق بوده‌اند، روش صحیحی برای مطالعه داشتند. یادگیری (learning) مسئله‌ای است که در سراسر طول زندگی انسان بویژه در دوران دانش آموزی و دانشجویی اهمیت زیادی دارد. چرا که دانش آموزان و دانشجویان همیشه در معرض امتحان و آزمون قرار دارند و موفقیت در آن آرزوی بزرگشان است.

شاید به افرادی برخورده باشید که می ‌گویند: همه کتابها و جزوه‌ها را می‌خوانم، اما موقع امتحان آنها را فراموش می‌کنم، یا من استعداد درس خواندن را ندارم، چون با اینکه همه مطالب را می‌خوانم اما همیشه نمراتم پایین است و یا ... . بسیاری از اینگونه مشکلات به نداشتن یک روش صحیح برای مطالعه باز می‌گردد.

عده‌ای فقط به حفظ کردن مطالب اکتفا می‌کنند، بطوری که یادگیری معنا و مفاهیم را از نظر دور می‌دارند. این امر موجب فراموش شدن مطالب بعد از مدتی می‌شود، در واقع آنچه اهمیت دارد یادگیری معنا و مفهوم است، چیزی که نمی‌توانیم و نباید از آن دور باشیم. برای آنکه مطلبی کاملا آموخته شده و با اندوخته‌های پیشین پیوند یابد، باید حتما معنا داشته باشد، در این صورت احتمال یادگیری بیشتر و احتمال فراموشی کمتر خواهد شد.

بنابراین قبل از اینکه خود را محکوم کنیم به نداشتن استعداد درس خواندن ، کمبود هوش ، کمبود علاقه ، عدم تونایی و سایر موارد ، بهتر است نواقص خود را در مطالعه کردن بیابیم و به اصطلاح آنها بپردازیم. در اینصورت به لذت درس خواندن پی خواهیم برد. اولین قدم در این راستا آن است با اندکی تفکر عادتهای نامطلوب خود را در مطالعه یافته و سپس عادتهای مطلوب جایگزین آن گردد. 

برای تغییر عادات مطالعه مراحل زیر را باید در نظر گرفت: 

 آگاهی (درباره موضوع) 

علاقه 

ارزیابی (ارزیابی اطلاعات بدست آمده با در نظر گرفتن موقعیتهای موجود) 

آزمایش (بکار بستن فکر) 

مطابقت خود با فکر تازه و اختیار و قبول آن 

انواع روشهای مطالعه: 

روش پس ختام 

این روش یکی از مهمترین و معروفترین روشهای بهسازی حافظه است. نام این روش همانند نام انگلیسی آن (PQ4R) متشکل از حروف اول شش مرحله آن است. 

مراحل پیش خوانی 

در این مرحله کتاب یا مطلب بصورت یک مطالعه اجمالی و مقدماتی مطالعه شود. از جمله موارد این مرحله خواندن عنوان فصلها ، خواندن سطحی فصل ، توجه به تصاویر ، بخشهای اصلی و فرعی و خلاصه فصلها می‌باشد. هدف در این مرحله یافتن یک دید کلی نسبت به کتاب و ارتباط دادن بخشهای مختلف کتاب با یکدیگر می‌باشد.

مرحله سؤال کردن 

پس از مطالعه اجمالی موضوعات و نکات اصلی ، به طرح سؤال در مورد آنها بپردازید. این کار باعث افزایش دقت و تمرکز فکر و سرعت و سهولت یادگیری می‌گردد. 

مرحله خواندن 

در این مرحله به خواندن دقیق و کامل مطالب کتاب پرداخته ، که هدف فهمیدن کلیات و جزئیات مطالب و نیز پاسخگوی به سؤالات مرحله قبل می‌باشد. در مرحله خواندن برای فهم بهتر مطالب می‌توان از کارهایی مثل یادداشت برداری ، علامت گذاری و خلاصه نویسی بهره جست. 

مرحله تفکر 

در این مرحله هنگام خواندن ، ساختن سؤالها ، و ایجاد ارتباط بین دانسته‌های خود ، درباره مطلب فکر کنید. در این مورد نیز مهمترین اصل همان بسط معنایی است. بسط معنایی ممکن است در مراحل پنجم و ششم نیز یعنی در مراحل از حفظ گفتنی و مرور کردن نقشی داشته باشد.

مرحله از حفظ گفتنی 

در این مرحله باید بدون مراجعه به کتاب و از حفظ به یادآوری مطالب خوانده شده پرداخته شود و بار دیگر به سؤالاتی که خود فرد طرح کرده بود پاسخ دهد. در اینجا باید مطالب آموخته شده را در قالب کلمات برای خود کرده ، در غیر اینصورت لازم است که مجددا به خواندن مطالبی که آموخته نشده پرداخته شود. مرحله از حفظ گفتنی در پایان هر بخش انجام می‌گیرد و وقتی بخشهای یک فصل به اتمام رسید به مرحله بعد ، یعنی مرور کردن یا آزمون وارد می‌شویم. 

مرحله مرور کردن 

این مرحله ، که مرحله آزمون نیز می‌باشد، در پایان هر فصل انجام می‌گیرد. در اینجا به مرور موضوعات اصلی و نکات مهم و نیز ارتباط مفاهیم مختلف به یکدیگر پرداخته و در صورت برخورد با موضوعات مورد اشکال به متن اصلی یا مرجع مراجعه شود. یکی از راههای کمک به این مرحله پاسخگوئی به سئوالات و تمرینات پایان فصل است: اجرای این مرحله می‌تواند مقداری از اضطراب امتحان را کاهش دهد. 

روش دقیق خوانی 

هدف از این مرحله این است که مطالب کامل و دقیق درک شده و بصورتی سازمان یافته و منظم در حافظه نگهداری شود. برخی از فنون موجود که می‌تواند به روش دقیق خوانی کمک کند عبارتند از: تکنیک خلاصه برداری 

به نوشتن عبارت ، مفاهیم و موضوعات کلیدی متن پرداخته ، بطوری که در مرور مطالب ، با نگاه کردن و خواندن خلاصه‌ها ، همه مطالب خوانده شده را یادآوری کند. یک روش بسیار مطلوب این است که از خلاصه‌ها نیز دوباره خلاصه برداری شود.

تکنیک سازماندهی مطالب 

این تکنیک باعث افزایش درک و سرعت یادگیری و سهولت در بازیابی مطالب آموخته شده می‌شود. برای سازماندهی مطالب استخراج سه بخش از متن اصلی مورد مطالعه لازم است که عبارتند از:   

موضوع اصلی: موضوعی که تمامی مطالب را در بر می‌گیرد و بقیه مطالب حول و حوش آن می‌چرخد. 

نکته‌های اصلی: خطوط و اندیشه‌های اصلی و مهم هستند که در مجموع موضوع اصلی را می‌سازند و از صراحت بیشتری برخوردار است. 

نکات جزئی: اطلاعات جزئی‌تر هستند که بصورت مثالها ، نمونه‌ها ، عکس و تصویر اطلاعات واقعی مطرح می‌گردند. 

تکنیک علامت گذاری در متن 

در این تکنیک علامتهایی را بر روی متن اصلی انجام داده ، از قبیل علامت گذاری به شکلهای مختلف در متن ، خط کشیدن زیر عبارات مهم ، حاشیه نویسی و ... ، این موارد بسته به صلیقه‌های افراد متفاوت می‌باشد. اما نکته مهمی که در هر نوع علامت گذاری حائز اهمیت است این است که ، بهتر است همانند تکنیک سازمان دهی ، مطالب را در سه دسته مجزا (موضوع اصلی ، نکته اصلی ، موارد جزئی) قرار داده و آنها را با علامتهای مختلف نشان دهید. 

در کنار روش مطالعه عوامل محیطی نیز در میزان یادگیری تأثیر دارد. یک محیط مناسب باعث توجه و تمرکز بهتر و بیشتری می‌شود. 

حذف عوامل مزاحم فکری 

مواردی هست که بخش عظیمی از وقت و فعالیت ذهنی را موضوعاتی به خود مشغول می‌دارند که هیچ رابطه با موضوع ندارند، موضوعاتی مانند: رفتار معلمان و استادان ، افزایش شهریه و نوع رفت و آمد و … برخی از موضوعاتی هستند که موقع مطالعه اگر به آنها فکر شود از کارایی مطالعه می‌کاهد.

برخی حتی خیال پردازیهایشان را موقع مطالعه انجام می‌دهند؛ که به شدت فکر را آشفته کرده و تمرکز را از بین می‌برد. توصیه کلی این است که اگر ذهن خود را از افکار مختلف پاک کنید تا بر روی موضوع مورد مطالعه تمرکز کنید، مطالعه را کنار بگذارید و زمانی مطالعه را شروع کنید که سرحال ، علاقمند و متمرکز هستید. 

فراهم کردن محیط مناسب 

محل و مکانی که مطالعه در آنجا انجام می‌شود باید مناسب باشد. منظور از محل مناسب مکانی است که آرام ، ساکت و دور از عوامل مزاحم محیطی باشد، این باعث تمرکز بهتر روی موضوع مطالعه می‌شود. بعضی افراد محل و زمانی را برای مطالعه انتخاب می‌کنند که بسیار شلوغ و پر سرو صدا است و بعضی از افراد رختخواب را برای مطالعه انتخاب می‌کنند و توقع یادگیری سطح مطلوب را دارند، ولی از این حقیقت غافلند که این محلها بدترین محل برای مطالعه است.

منبع: قلم چی

اهمیت ساختارسازی در یادگیری

به نظر می‌رسد تفاوت‌هایی در مهارت‌های ذهنی و شناختی[1] ما برای یادگیری وجود دارد؛ تفاوت‌هایی که البته به شکلی که معمولا تصور می‌شود، نیست. یکی از بزرگ‌ترین مهارت‌هایی که می‌تواند تفاوتی بزرگ در یادگیری ما ایجاد کند، مهارت ساختارسازی[2] است. ساختارسازی به معنای آن است که بتوانیم با قرار دادن نظریات، ایده‌ها و آموخته‌های مختلف در کنار یکدیگر، یک نقشه یا مدل ذهنی منسجم در ذهن خود ایجاد کنیم. شخصی که توانایی بالایی در ساختارسازی داشته باشد، موارد جدید را بهتر می‌تواند بیاموزد. اما افراد با توانایی پایین در ساختارسازی، به راحتی نمی‌توانند موارد کم‌اهمیت را بیابند و آنها را خارج از چارچوب ذهنی خود قرار دهند.

نظریه ­ی ساختارسازی، شباهت بسیاری با ساخت یک روستای مینیاتوری با استفاده از قطعات لگو[3] دارد. شما ممکن است یک بسته ی کامل از قطعات را داشته باشید. می‌دانید که برای ساخت روستای خود باید قطعات مختلف را از هم تفکیک کنید. دسته‌بندی‌های خود را شروع می‌کنید و تمام قطعات را بررسی و طبقه‌بندی می‌کنید. سپس شروع می‌کنید به ساخت ساختمان‌های مختلف روستای خود. هر کدام از این ساختمان‌ها یک ماهیت مستقل دارند و قطعات به شکل منظم و برنامه‌ریزی‌شده در کنار هم قرار می‌گیرند تا آن ماهیت را بسازند. پس از آن که تمام ساختمان‌ها ساخته شدند، خیابان‌ها و کوچه‌ها آنها را به هم ارتباط می‌دهند تا یک روستای کامل را تداعی کنند. به این صورت، ساختمان‌ها و اجزای مختلف روستایی که ماهیتی مستقل داشتند، در کنار هم یک ماهیت بزرگ‌تر و منسجم می‌سازند. ساختارسازی هم شباهت بسیاری به این تجربه دارد.

حال فرض کنیم که برادر یا خواهر کوچک‌تر شما، تعدادی قطعه از یک بسته ­ی دیگر لگو را در بسته­ ی روستای شما می‌ریزد. در این حالت، اگر توانایی ساختارسازی بالایی داشته باشید، می‌توانید قعطات جدید و اضافی را هم مورد بررسی و تحلیل قرار دهید. ممکن است تشخیص دهید که این قطعات جدید، ماهیت و انسجام روستای شما را به هم می‌زنند و باید آنها را کنار بگذارید. شاید هم تشخیص دهید که می‌توان آنها را در قسمتی از روستا جای بدهید و آن را (که مانند مدل ذهنی است) ارتقا دهید.

در یادگیری هم اگر از این سطح از مهارت ساختارسازی برخوردار باشید، می‌توانید تصمیم بگیرید که یک مطلب آموختنی جدید، چه جایگاهی باید داشته باشد و آیا جای دادن این آموخته در ذهنتان باعث جزئیات بیشتر، افزایش ظرفیت و دادن معنای جدید به مدل‌های ذهنی شما می‌شود یا تنها ابهام و بار اضافه‌ای بر مغزتان خواهد بود که باید آن را دور بریزید.

[1] Cognitive

[2] Structure Building

[3]  نام تجاری نوعی اسباب بازی است. در این بازی، قطعات کوچکی که اصطلاحا آجرهای لگو خوانده می‌شوند، در کنار یا روی یکدیگر قرار می‌گیرند تا یک ساختمان یا چیز دیگری بسازند.

منبع: قلم چی

چهار گام تا تضمین موفقیت!

افراد تفاوت‌های بسیاری در یادگیری، هوش و دانش دارند؛ اما این تفاوت‌ها معمولا چیزهایی نیستند که تصور می‌شوند. افراد می‌توانند بیاموزند، هوش خود را تقویت کنند، نقاط ضعف خود را برطرف کنند و تقریبا همه می‌توانند موفق شوند. اما برای موفق شدن باید مسیری را طی کنیم که از بیراهه نبودن آن اطلاع داریم و مبتنی بر نظریات علمی است. مسیری که ما پیشنهاد می‌کنیم، از این قرار است:

1.مسئولیت را بر دوش بکش. یک اصطلاح رایج در مکتب­های فروش و تجارت وجود دارد که می‌گوید: تو نمی‌توانی از درون کلبه به یک گوزن شلیک کنی. این موضوع در مورد یادگیری هم صحت دارد: باید لباس‌هایت را پوشیده و آماده شوی، از خانه خارج شوی و بفهمی چه می‌خواهی. استاد شدن، به ویژه در مفاهیم پیچیده، مهارت‌ها و فرایندهای دشوار، درست مثل یک سفر اکتشافی است. استاد شدن در یک زمینه، نمره‌ای نیست که در یک امتحان کسب می‌کنی؛ چیزی نیست که یک معلم و مربی بتواند به تو ارزانی کند و قابلیتی نیست که همزمان با پیر شدن و سفید کردن موها، برایت حاصل شود.

2.به استقبال مفهوم هوش موفقیت برو. چشمانت را باز کن. اسیر افکار محدودکننده و سبک‌های یادگیری آسان نباش؛ بلکه فرماندهی و کنترل منابعت را به دست بگیر و از تمام هوش‌هایی که داری، برای استاد شدن در دانش یا مهارت دلخواه خود، استفاده کن. آنچه را می‌خواهی بدانی، انجام دهی یا به پایان برسانی توصیف کن. سپس شایستگی‌هایی را که باید برای آن به دست بیاوری، مواردی را که باید بیاموزی و جایی را که می‌توانی آن دانش یا مهارت را کسب کنی، فهرست کن. در نهایت حرکت کن و آن را به دست بیاور.

تخصص و مهارت را مانند یک توسعه مستمر بدان. از روش‌های خودسنجی پویا استفاده کن؛ یعنی آزمون‌هایی از خود بگیر که نقاط ضعف تو را آشکار کند و بتوانی اقدام به رفع آنها کنی. این موضوع هوشمندانه است که برنامه‌ریزی‌های خود را براساس نقاط قوتت انجام دهی، اما شناسایی مستمر نقاط ضعف و رفع آنها، راهکاری هوشمندانه‌تر برای یادگیری و موفقیت است.

3.از استراتژی‌های یادگیری فعالانه استفاده کن. از روش‌های یادگیری و تمرین پربازده، مانند تمرین‌های بازیابی، تمرین‌های زماندهی‌شده (دارای فاصله زمانی بین تمرین‌ها) و تمرین‌های دَرهم (انجام هم­زمان چند تمرین از فصل‌ها و موضوعات متفاوت) بهره ببر. تهاجمی و سرسخت باش. همانند افرادی که با وجود ابتلا به خوانش‌پریشی به دستاوردهای فراوانی رسیدند، اقدامات و بهبود مهارت‌هایی را در پیش بگیر که بتواند مشکلات و موانع را بر سر راه زودآموزی تو خنثی کند.

بر آنچه حس می‌کنی بهترین است، تکیه نکن. مانند خلبانی که از ابزارهای کنترلی مختلف استفاده می‌کند، همواره از خود امتحان بگیر، از همتایان خود بخواه ایرادات کار تو را بگویند و از هر ابزار کنترلی دیگری بهره ببر تا اطمینان یابی قضاوت دقیقی از دانسته‌ها و توانایی‌های خود داری. استراتژی‌هایت نیز تو را به سمت اهدافت به پیش می‌برد.

اگر فرایند یادگیری دشوار شد، تصور نکن که یک جای کار می‌لنگد. به یاد داشته باش که دشواری‌های قابل شکست با تلاش‌های ذهنی و شناختی بیشتر، بازدهی بسیار بالایی خواهند داشت و عمق و دوام یادگیری‌ات قطعا افزایش خواهد یافت.

4.اصول بنیادین را درک کن و یک ساختار ذهنی بساز. اگر از آنهایی هستی که مطالب را با مثال یاد می‌گیرند و آنها را حفظ می‌کنند (در مقابل کسانی که در مثال‌ها به دنبال قوانین و قواعد بنیادین می‌گردند)، در زمان یادگیری، دو مثال را به طور هم­زمان مطالعه کن و تلاش کن تا شباهت‌ها و تفاوت‌های آن مثال‌ها را دریابی. آیا تفاوت‌های آنها باعث می‌شود تا برای حلشان نیاز به دو روش کاملا متفاوت داشته باشی یا شباهت‌هایشان به قدری است که در یک دسته قرار می‌گیرند؟

تلاش کن تا مهارت ساختارسازی ذهنی خود را تقویت کنی. بسیاری از آموخته‌ها و مهارت‌های ما با یکدیگر ارتباط دارند. تلاش کن تا از آنها یک کل منسجم در ذهن خود بسازی. در این صورت مدل‌ها و نقشه‌های ذهنی قدرتمندی برای زمینه‌ها و موارد مورد نیاز خود خواهی داشت. به عنوان مثال، یک مدل ذهنی برای رانندگی خواهی داشت که باعث می‌شود بتوانی بدون فکر زیاد، تمام آموخته‌ها و مهارت‌های مرتبط با خودرو و راه و پلیس و علائم رانندگی را در کنار هم استفاده کنی. برای شکل دادن به این مدل‌های ذهنی کافی است بتوانی هر موضوع و فکر و مهارتی را بررسی کنی. کدام موارد، اصول بنیادین هستند و محور مدل‌های ذهنی‌ات خواهند بود؟ در کنار این اصول بنیادین، چه مطالب و مهارت‌های مرتبطی قرار می‌گیرند؟ هر کدام از آنها چه اجزایی دارند؟ در نهایت چه موارد بی‌اهمیت و بسیار بی‌ربطی وجود دارند که می‌توانی چشم خود را به روی آنها ببندی تا مانع از آشفتگی و شلوغ شدن ذهن خود شوی؟

منبع: قلم چی

دانش آموزان زرنگ چه کار می‌کنند؟

خوب و موفق بودن دانش آموز نه تصادفی است و نه ارتباطی به معلم و دانش آموز دارد. رمز موفقیت این دانش آموزان، پشتکار داشتن در امر یادگیری و رعایت کردن رفتارها و عادات سودبخشی است که به آن ها کمک می کند تا در تحصیل هرچه بیش تر موفق شوند.

سعی کنید همیشه به موقع در کلاس درس حاضر شوید و چنان چه مسیر شما تا مدرسه دور است از وسیله نقلیه مطمئن استفاده کنید تا بهتر بتوانید زمان خود را تنظیم کنید.

هنگامی که درکلاسی دیر حاضر می شوید تمرکز کلاس و معلم بهم می ریزد. به یاد داشته باشید که همیشه به موقع و زود حاضرشدن درکلاس درس، بسیار سودمندتر از دیر رسیدن است.

 اگر می خواهید صحبت های معلم خود را بهتر بشنوید و تخته را نیز بهتر ببینید در ردیف های جلو بنشینید.

  برنامه درسی و تیتر مطالبی را که معلم قرار است تدریس کند تهیه کنید.

چنان چه معلم به تدریس درسی می پردازد که اضافه بر سازمان مطالب دیگری را نیز برای شما تدارک می بیند از آن به خوبی آگاه شوید.

 برنامه درسی خود را گم نکنید تا هر زمانی که نسبت به برگزاری و نحوه برگزاری کلاسی برای شما سۆالی پیش آمد بتوانید به آن مراجعه کنید.

هنگامی که شما آماده درکلاسی حاضر می شوید وقت معلم نیز برای چیزهای پیش پا افتاده کم تر گرفته می شود و معلم با مشکلات کم تری مواجه می شود.

وقتی که در کلاس درس حاضر می شوید تمرکز خود را فقط بر روی یادگیری مطالب بگذارید و نه چیز دیگر.

 همیشه سعی کنید قبل از کلاس، خوب غذا بخورید. تمام وسایلی را که لازم دارید با خود سرکلاس بیاورید.

 یکی از چیزهایی که باعث درک مطلب بهتر دروس می شود نکته برداری از صحبت های معلم است. سعی کنید مطالب مهم و کلیدی را یادداشت کنید و برای خود از هر درسی یک جزوه درست کنید. نکته برداری و مطالعه آن ها کمک شایانی در فراگیری مطلب به شما می کند.

گاهی اتفاق می افتد که به علت بیماری و یا مشکلی نتوانید در یک کلاس درس حضور یابید.

در چنین حالتی تکلیف چیست؟

بهترین کاری که می توانید انجام دهید، این است که در شروع سال تحصیلی سعی کنید شماره تلفن حداقل دو نفر از همکلاسی های خود را داشته باشید تا در مواردی که مشکل دارید و نمی توانید در کلاس حاضر شوید، با تلفن زدن به دوستان خود از اوضاع و احوال کلاس باخبر شوید و مطالبی را که لازم است یاد بگیرید و یا مطالعه کنید را از آن ها بپرسید.

درنظر داشته باشید که کمتر معلمی پیدا می شود که یک درس را دوباره برای شما که غایب بودید تدریس کند.

اگر شما کمی خجالتی هستید و با کسی زیاد صحبت نمی کنید، بهتر است برای مواقع ضروری هم که شده شماره تلفن تعدادی از همکلاسی های خود را داشته باشید و از آن ها کمک بگیرید.

 اگر در درسی تکلیفی برای انجام دادن دارید، در انجام دادن آن درنگ نکنید و در حقیقت کار امروز را به فردا نیندازید.

 ممکن است بعداً برای شما مشکلی غیرقابل پیش بینی اتفاق بیفتد و نتوانید تکلیف خود را به درستی و به دقت انجام دهید.

اگر می خواهید شاگرد زرنگ و خوبی باشید و بهترین نمره را نیز کسب کنید پس باید با پشتکاری زیاد و یک برنامه ریزی خوب کارهای خود را انجام دهید.

اگر در درسی با مشکل مواجه شدید، آن مشکلات را به حال خود نگذارید و به سادگی از آن ها نگذرید. سعی کنید مشکلات درسی را با کمک معلم و یا دوستانی که دراین زمینه تبحر دارند برطرف کنید. در حقیقت نابرده رنج گنج میسر نمی شود.

 شاگرد خوب معمولاً فقط به کتب درسی اکتفا نمی کند و سعی نمی کند که کتاب های متفرقه مربوط به درس مورد نظر را نیز مطالعه کند. اگرچه عده ای از دانش آموزان به ابتکار زیاد رغبت نشان نمی دهند، ولی مطالعه اضافی کتب دیگر، کمک زیادی به درک و فهم مطالب دروس شما خواهد کرد.

 یکی دیگر از کارهایی که شاگردان خوب و موفق انجام می دهند، این است که این دسته از افراد، قبل از این که معلم بخواهد سرفصلی را تدریس کند، آن ها این دروس را خوب مطالعه می کنند و با آمادگی کامل سرکلاس می روند.

این افراد با ابتکارشان درحقیقت با حضور در کلاس فقط اشکالات خود را برطرف می کنند و به خوبی در درس موردنظر اشراف پیدا می کنند.

زمانی که کاری را به صورت گروهی انجام می دهید،

تمام تلاش خود را به کار گیرید تا یک عضو خوب در گروه خود باشید.

کار را به نحوی انجام دهید که گویا خود به صورت انفرادی باید این کار را انجام بدهید. ایده ها و نظرات خود را با جمع مطرح کنید و در انجام تکالیف نیز جدی باشید.

در کار گروهی از زیر کار در نروید. اگر کسی درجمع پیدا شود و مدام بگوید که «من برای این که طرح و ایده ای ندارم و فکر می کنم شما بهتر از من هستید و...» این فرد با مطرح کردن این صحبت ها درحقیقت می خواهد از انجام دادن کارشانه خالی کند و تنبلی خود را به اثبات برساند.

توجه داشته باشید که درکار گروهی باید یاد بگیرید که نظر جمع مهم است و نه فرد. اجازه ندهید که عده ای افکار خود را به شما و دیگران تحمیل کنند. درکار گروهی به افکار و عقاید دیگراعضاء احترام بگذارید و با سازش و مصالحه با یکدیگر فعالیت کنید وکار خود را به پایان برسانید.

  همیشه سعی کنید از اشتباهات خود درس بگیرید و نسبت به آن ها بی تفاوت نباشید. گاهی اوقات معلم درپای برگه امتحانی شما نکاتی را ذکر می کنند که شما باید این ها را جدی بگیرید و درپی رفع اشکال آن ها باشید.

به عنوان مثال اگر معلمی در درس زبان درپای برگه شما می نویسد: «از گرامر بهتری استفاده کنند» یعنی که شما در درس گرامر مشکل دارید و باید در این زمینه تمرین و مطالعه بیشتری داشته باشید. اگر معلم به شما می گوید «کار شما عالی است و نتیجه گیری شما ضعیف است» این بدان معنا است که در زمینه جمع بندی مطلب و نتیجه گیری موضوع دقت بیشتری باید داشته باشید.

همیشه ازخود سۆال کنید که اشتباه من چه چیزی بود که در درس مورد نظر نتوانستم نتیجه خوبی را کسب کنم؟ «گاهی اوقات شما در امر یادگیری زحمت می کشید ولی مسیر درستی را انتخاب نمی کنید و با مشکل مواجه می شوید. هیچ گاه از تلاش و کوشش دست برندارید. از اشتباهات خود درس بگیرید امیدوار باشید وسعی کنید درجلسات بعد بهترین باشید. معلم بهترین کسی است که در زمینه رفع اشکالات می تواند به شما کمک کند.

دانش آموز خوب نه تنها باید در درس و تحصیل نمونه باشد. بلکه باید در رفتار با دیگران نیز خوب و نمونه باشد واخلاق پسندیده داشته باشد.

سعی کنید مشکلات خانه را با خود به مدرسه نیاورید و با دیگران خوش برخورد باشید و رفتار پسندیده و نیکو داشته باشید. در امر تحصیل اگر کمکی از دستتان برمی آید به دوستانی که مشکل دارند کمک کنید.

دانش آموزان خوب در یادگیری مطالب و درک و فهم آن ها از شیوه های متفاوتی استفاده می کنند. شما نیز با کمی دقت می توانید یادگیری خود را بهبود بخشید. گاهی اوقات دانش آموزان یادداشت برداری می کنند.

گاهی اوقات برای خود نمودار و یا الگو رسم می کنند و گاهی اوقات نیز عده ای با یاد دادن مطلب مورد نظر به دیگران، درس خواندن و درک مطلب خود را بهبود می دهند.

به یاد داشته باشید که هیچ گاه فقط برای کسب نمره درس نخوانید. در درجه اول سعی کنید برای یادگیری مطلب، آن را بخوانید. فقط به فکر نمره نباشید. بجای بحث و جدال بامعلم خود که چرا شما بهترین نمره کلاس را نگرفته اید؟

بهتر است از خودتان سوال کنید  « چه طور می توانید دروس را بهتر مطالعه کنید و آن ها را یاد بگیرید تا با تلاش و پشتکار خودتان بهترین نمره را نیز کسب کنید.»

منبع: قلم چی

نتایج آزمون تیمز 2015- بخش سوم-عملکرد ایران در علوم

در سال 2015، میانگین نمره‌ی دانش‌آموزان مقطع چهارم جمهوری اسلامی ایران در علوم 421 بود، که از میانگین نمره‌ی دانش‌آموزان چهار کشور بیش‌تر و از میانگین نمره‌ی دانش‌آموزان 44 کشور کم‌تر بود. میانگین نمره‌ی دانش‌آموزان پایه‌ی هشتم جمهوری اسلامی ایران در علوم 456 بود، که از میانگین نمره‌ی دانش‌آموزان هشت کشور شرکت کننده بیش‌تر و از میانگین نمره‌ی دانش‌آموزان 27 کشور کم‌تر بود.

آیا عملکرد دانش‌آموزان جمهوری اسلامی ایران در علوم بهتر شده است؟

دانش‌آموزان پایه‌ی چهارم جمهوری اسلامی ایران در ارزیابی علوم تیمز، در برخی بازه‌های زمانی پیشرفت کرده‌اند. میانگین نمره‌ی دانش‌آموزان مقطع چهارم جمهوری اسلامی ایران در علوم، در سال 2015 بیش‌تر از 2003 و 1995 بود (شکل 1-الف). با وجود این، میانگین نمره‌ی علوم در سال 2015 کمتر از سال‌های به سال 2007 یا 2011 است.

شکل 1-الف. تغییرات میانگین نمرات علوم دانش‌آموزان مقطع چهارم جمهوری اسلامی ایران بین سال‌های 1995، 2003، 2007، 2011 و 2015. 

بین سال‌های 1995 و 2015، میانگین نمره‌ی دانش‌آموزان مقطع هشتم جمهوری اسلامی ایران در علوم از 463 به 456 تنزل یافته است (شکل 1-ب). در سال 2015، نمره‌ی میانگین دانش‌آموزان پایه‌ی هشتم در علوم کمتر از سال‌ 2011 بوده است، اما تفاوت چندانی بین میانگین نمرات در سال 2015 و سال‌های 1999 تا 2007 وجود ندارد.

در مقطع هشتم، نمره‌ی علوم دانش‌آموزان ضعیف‌تر (صدک‌های 10 و 25) از سال‌های 1995 و 1999 تا 2015 رشد داشته است. با وجود این، بین دانش‌آموزان همه‌ی صدک‌های مورد نظر (صدک‌های 10 و 25، 75 و 90) نمرات سال 2015 تفاوت زیادی با سال 2011 نداشته است.

شکل 1-ب. تغییرات میانگین نمرات علوم دانش‌آموزان پایه‌ی هشتم جمهوری اسلامی ایران بین سال‌های 1995، 1999، 2003، 2007، 2011 و 2015. 

دانش‌آموزان مقاطع چهارم و هشتم جمهوری اسلامی ایران در چه ترازی از علوم قرار دارند؟

تیمز دانش‌آموزان را بسته به میزان موفقیت‌شان به چهار دسته، یا تراز بین‌المللی، تقسیم می‌کند: پیشرفته، بالا، متوسط و پایین. این ترازها راهی برای تشخیص میزان تفاوت سطح دانش‌آموزان در علوم را براساس مقیاس تیمز ارائه می‌کند. لیست زیر دانش و مهارت‌هایی را نشان می‌دهد که دانش‌آموزان برای پاسخ به سؤال‌های علوم تیمز در هر سطحی به آن‌ها نیاز دارند. (برای دیدن نمونه‌ای از هر کدام از این نمایه‌ها، به فصل دوم گزارش بین‌المللی رجوع کنید.)

تراز پیشرفته (625)             مقطع چهارم

دانش‌آموزان درک خود از علوم زیستی، فیزیکی و زمینی را با دیگران به اشتراک می‌گذارند و دانش مناسبی از فرایند‌های علمی از خود نشان می‌دهند. دانش‌آموزان در مورد ویژگی‌های فرایند‌های زیستیِ ارگانیسم‌های مختلف اطلاعات کافی دارند. آن‌ها درک خود از روابط موجود در اکوسیستم‌ها و محیط زیست‌شان را با دیگران به اشتراک می‌گذارند و دانش خود از عوامل مرتبط با سلامت انسان را به کار می‌گیرند. این دانش‌آموزان درک خود را از ویژگی‌های حالات مختلف مواد و تغییرات فیزیکی و شیمیایی با دیگران به اشتراک می‌گذارند و از دانش خود در مورد شکل‌های مختلف انرژی و انتقال آن استفاده می‌کنند. هم‌چنین، درکی نسبی از نیرو‌ها و اثرشان بر حرکت، و نیز درکی از ساختار زمین، ویژگی‌های فیزیکی آن، پروسه‌ها و تاریخ دارند و در مورد حرکت‌‌های انتقالی و وضعی زمین اطلاعاتی دارند. دانش‌آموزان دانشی پایه‌ای در مورد مهارت‌های تحقیقات علمی، نحوه‌ی انجام یک آزمایش ساده، تفسیر نتایج یک بررسی، استنتاج و نتیجه‌گیری از نمودارها و ارزیابی و بررسی یک ادعا دارند.

تراز پیشرفته (625)             مقطع هشتم

دانش‌آموزان مفاهیم پیچیده‌ی مربوط به زیست‌شناسی، شیمی، فیزیک و زمین‌شناسی را درک می‌کنند و می‌توانند از آن در مسائل عملی و تجربی استفاده کنند. دانش‌آموزان می‌توانند دانش خود از سلول‌ها، عملکردشان و ویژگی‌های فرایند‌های زیستی ارگانیسم‌ها را به کار گیرند. آن‌ها درکی کامل از تنوع، سازگاری و انتخاب طبیعی در میان موجودات و اکوسیستم‌ها و تعاملات ارگانیسم‌ها در اکوسیستم‌ها دارند. دانش‌آموزان می‌توانند از دانش خود در مورد چرخه‌های زندگی و وراثت در موجودات زنده استفاده کنند. آن‌ها دانشی از ترکیب و ویژگی‌های فیزیکی مواد دارند و می‌توانند از آن در مورد حالت فیزیکی مواد و تغییرات آن‌ها در مسائل عملی و تجربی استفاده کنند. هم‌چنین دانشی کاربردی از انتقال انرژی دارند و درک مناسبی از الکتریسیه و مغناطیس از خود نشان می‌دهند. این دانش‌آموزان درکی از نیروها و فشار دارند و می‌توانند دانش خود از نور و صوت را در مسائل عملی و علمی به کار گیرند. آن‌ها ساختار زمین، ویژگی‌های فیزیکی و منابع آن را می‌شناسند و اطلاعاتی در مورد جایگاه زمین در منظومه‌ی شمسی دارند. دانش‌آموزان درکی از جنبه‌های پایه‌ای تحقیقات علمی دارند و می‌توانند متغیر‌هایی را که باید در حین آزمایش کنترل شوند، تشخیص بدهند و اطلاعات منابع مختلف را با هم مقایسه کنند. آن‌ها می‌توانند اطلاعات را با هم ترکیب کنند و با استفاده از آن‌ها، پیش‌بینی و نتیجه‌گیری کنند. هم‌چنین می‌توانند اطلاعات موجود در نمودار‌ها، نقشه‌ها، شکل‌ها و جدول‌ها را تفسیر کنند و از آن‌ها برای حل مسائل بهره بگیرند. آن‌ها قادرند مسائل مختلف علمی را توضیح بدهند.

***

تراز بالا (550)              مقطع چهارم

دانش‌آموزان از دانش خود در زمینه‌های زیست‌شناسی، فیزیکی و زمین‌شناسی در مسائل روزمره استفاده می‌کنند. دانش‌آموزان می‌توانند دانش خود از ویژگی‌های گیاهان، حیوانات و چرخه‌ی زندگی آن‌ها را به اشتراک بگذارند و از دانش خود در مورد اکوسیستم‌ها و تعاملات بین انسان و ارگانیسم‌های مختلف با محیط زیست‌شان استفاده کنند. آن‌ها از دانش خود در مورد حالات و ویژگی‌های ماده و انتقال انرژی در مسائل کاربردی استفاده می‌کنند. هم‌چنین، درکی نسبی از نیرو‌ها و حرکت دارند. آن‌ها می‌توانند از دانش خود در مورد ساختار زمین، ویژگی‌های فیزیکی، فرایند‌ها و تاریخ استفاده کنند و درکی از سیستم زمین، ماه و خورشید دارند. هم‌چنین می‌توانند از مدل‌های مختلف استفاده و آن‌ها را با هم مقایسه کنند. علاوه بر این‌ها می‌‌توانند دیاگرام‌ها و تحقیقات علمی را بررسی کنند و خلاصه‌ای از آن‌ها را با استفاده از اصول علمی، ارائه بدهند.

تراز بالا (550)                     مقطع هشتم

دانش‌آموزان مفاهیم مربوط به زیست‌شناسی، شیمی، فیزیک و زمین‌شناسی را درک می‌کنند و می‌توانند از آن در مسائل عملی و تجربی استفاده کنند. دانش‌آموزان می‌توانند دانش خود از سلول‌ها، عملکرد آن‌ها و ویژگی‌های فرایند‌های زیستی و ارگانیسم‌ها را به کار گیرند. آن‌ها درکی از اکوسیستم‌ها و تعاملات ارگانیسم‌ها در اکوسیستم‌ها دارند و در مورد سلامت انسان و ارتباط آن با رشد و بیماری‌های ویروسی می‌دانند. این دانش‌آموزان دانشی از ترکیب و ویژگی‌های فیزیکی مواد دارند و می‌توانند از دانش خود در مورد حالت فیزیکی مواد و تغییرات آن‌ها در مسائل عملی و تجربی استفاده کنند. آن‌ها درباره‌ی انتقال انرژی اطلاعاتی دارند و قوانین نور و صوت را درک می‌کنند. آن‌ها دانشی پایه‌ای از مدارهای ساده الکتریکی و آهنربا‌ها دارند. دانش‌آموزان دانشی از ساختار زمین، ویژگی‌های فیزیکی و منابع آن دارند و در مورد جایگاه زمین در منظومه‌ی شمسی می‌دانند. آن‌ها درکی نسبی از جنبه‌های پایه‌ای تحقیقات علمی، مانند انتخاب و توجیه یک روش مناسب برای آزمایش دارند و می‌توانند اطلاعات نمودار‌ها، نقشه‌ها، شکل‌ها و جدول‌ها را تفسیر، و از آن‌ها برای حل مسائل استفاده کنند. آن‌ها می‌توانند در مورد مسائل مختلف علمی توضیح بدهند.

***

تراز متوسط (475)                مقطع چهارم

دانش‌آموزان دانشی پایه‌ا‌ی از زیست‌شناسی، فیزیکی و زمین‌شناسی دارند. آن‌ها دانشی پایه‌ای از پروسه‌های طبیعی در مورد گیاهان و انسان‌ها دارند و می‌توانند از دانش خود در رابطه با تعاملات بین موجودات زنده و محیط پیرامونشان استفاده کنند و آثار انسان بر محیط زیست را برشمارند. هم‌چنین می‌توانند در مورد حقایق مربوط به سلامت انسان بحث کنند و از دانش خود در رابطه با برخی ویژگی‌های ماده و برخی حقایق در رابطه با الکتریسیته و انتقال انرژی و نیرو و حرکت استفاده کنند. آن‌ها درکی نسبی از زمین در منظومه‌ی شمسی دارند. این دانش‌آموزان می‌توانند اطلاعات نمودارها را تفسیر کنند و توضیحات ساده‌ای برای پدیده‌های زیستی و فیزیکی ارائه بدهند.

تراز متوسط (475)               مقطع هشتم

دانش‌آموزان در مورد مباحث مختلف زیست‌شناسی، شیمی، فیزیک و زمین‌شناسی دانش عملی دارند. دانش‌آموزان دانشی نسبی در مورد ویژگی‌ها و فرایند‌های زیستی حیوانات و سلامت انسان دارند. آن‌ها می‌توانند از دانش خود در مورد اکوسیستم‌ها و تعاملات بین موجودات زنده و سازگاری حیوانات با محیط پیرامون استفاده کنند. دانش‌آموزان دانش کاربردی نسبی‌ای در مورد مواد تشکیل دهنده و ویژگی‌های ماده دارند. آن‌ها در مورد برخی جنبه‌های نیرو، حرکت و انرژی، فرایند‌های زمین، منابع و ویژگی‌های فیزیکی آن اطلاعاتی دارند. آن‌ها می‌توانند داده‌های جدول‌ها، نمودارها و شکل‌ها را تفسیر و از آن‌ها نتیجه‌گیری کنند. هم‌چنین می‌توانند از دانش خود استفاده عملی کنند و درک خود در مورد پدیده‌های مختلف را با دیگران، هرچند مختصر، در میان بگذارند.

***

تراز پایین (400)                   مقطع چهارم

دانش‌آموزان دانشی پایه‌ای از علوم زیستی و فیزیکی دارند. دانش‌آموزان دانشی پایه‌‌ای از ویژگی‌های رفتاری و فیزیک گیاهان و حیوانات و تعاملات موجودات زنده با محیط زیستشان دارند. آن‌ها می‌توانند دانش خود در مورد برخی حقایق مربوط به سلامت انسان را به کار گیرند. دانش‌آموزان دانشی محدود در مورد حالات ماده و ویژگی‌های فیزیک موارد دارند و می‌توانند دیاگرام‌های ساده را تفسیر و جدول‌ها را پر کنند و پاسخ‌هایی کوتاه و مختصر به سؤال‌ها بدهند.

تراز پایین (400)                   مقطع هشتم

دانش‌آموزان در مورد مباحث مختلف زیست‌شناسی، شیمی، فیزیک و زمین‌شناسی دانشی نسبی دارند و می‌توانند از دانش خود در مورد اکوسیستم‌ها و تعاملات بین موجودات زنده و سازگاری حیوانات با محیط پیرامون استفاده کنند. آن‌ها دانشی نسبی در مورد رسانایی الکتریک دمایی و الکترومغناطیسم دارند و می‌توانند داده‌های نمودارها و شکل‌های ساده را تفسیر کنند و از دانش خود در شرایط عملی بهره بگیرند.

در سال 2015، درصد‌های کمتری از دانش‌آموزان مقاطع چهارم و هشتم در جمهوری اسلامی ایران توانستند نسبت به درصد‌های بین‌المللی، به ترازهای هر چهار سطح برسند .[1]

در مقطع چهارم، یک درصد از دانش‌آموزان جمهوری اسلامی ایران به تراز پیشرفته در علوم دست پیدا کردند. نُه درصد از دانش‌آموزان تراز بالا را دریافت کردند، 33 درصد تراز متوسط و 61 درصد تراز پایین را به دست آوردند (شکل 7-الف). در مقطع هشتم، 3 درصد از دانش‌آموزان جمهوری اسلامی ایران به تراز پیشرفته در علوم دست پیدا کردند. 15 درصد تراز بالا، 42 درصد تراز متوسط و 73 درصد تراز پایین را کسب کردند (شکل 7-ب).

در مقطع چهارم، در یک نظام آموزشی، درصد دانش‌آموزانی که تراز پیشرفته را کسب کردند، کمتر از جمهوری اسلامی ایران بوده است. پنج کشور درصدی مشابه با جمهوری اسلامی ایران ، و 46 کشور نیز درصد بیشتری نسبت به جمهوری اسلامی ایران داشتند. بوینس آیرس-آرژانتین درصد دانش‌آموزان پیشرفته‌ی کمتری نسبت به جمهوری اسلامی ایران در علوم، در مقطع چهارم داشت. گرجستان، عربستان سعودی، مراکش، اندونزی و کویت نتایج تقریباً مشابهی با جمهوری اسلامی ایران ارائه دادند.

در مقطع هشتم، در هشت نظام آموزشی، درصد دانش‌آموزانی که تراز پیشرفته را کسب کردند، کمتر از جمهوری اسلامی ایران بوده است. پنج کشور درصدی مشابه با جمهوری اسلامی ایران، و 28 کشور درصد بیشتری نسبت به جمهوری اسلامی ایران داشتند. شیلی، اردن، گرجستان، عربستان سعودی، لبنان، مصر، بوینس آیرس-آرژانتین و مراکش درصد دانش‌آموزان پیشرفته‌ی کمتری نسبت به جمهوری اسلامی ایران در علوم مقطع هشتم داشتند. ایتالیا، مالزی، عمان، تایلند و کویت نیز نتایج تقریباً مشابهی با جمهوری اسلامی ایران ارائه دادند.

طی زمان، درصد دانش‌آموزان مقطع چهارم جمهوری اسلامی ایران که به هر کدام از ترازهای بین‌المللی تیمز دست پیدا کرده‌اند، در سال 2015 کمتر از 2011 بوده است (شکل 2).

همچنین در مقطع هشتم، درصد دانش‌آموزان جمهوری اسلامی ایران که به ترازهای بین‌المللی دست پیدا کرده‌اند، در سال 2015 کمتر از 2011 بوده است.

شکل 2. تغییرات درصد تعداد دانش‌آموزان مقاطع چهارم و هشتم جمهوری اسلامی ایران که به ترازهای بین‌المللی تیمز دست پیدا کرده‌اند، سال‌های 2011 و 2015.

---------------------------------------

[1] . میانه‌ی بین‌المللی، درصد میانه برای همه‌ی کشور‌های عضو IEA است (جدول 2-الف را ببینید). بنابراین، میانه‌ی هر تراز درصدی را نشان می‌دهد که نیمی از شرکت‌کنندگان کل اعضای IEA بالاتر از آن هستند و نیمی دیگر پایین‌تر. برای مثال، میانه‌ی بین‌المللیتراز پایین در پایه‌ی چهارم، برابر است با 93 درصد که نشان می‌دهد بیش از نیمی از کشور‌های شرکت کننده، 93 درصدِ دانش‌آموز با تراز پایین یا بالاتر از آن را دارند، و نیمی از کشور‌ها نیز کم‌تر از 93 درصد از دانش‌آموزان‌شان تراز پایین را کسب کرده‌اند.

منبع: قلم چی